در 515 ق / 1121 م مردم قرطبه بر ضد مرابطين شورش كردند . على بن يوسف بن تاشفين با لشكر خود در خارج شهر قرطبه فرود آمد . وى آهنگ آن داشت كه شورش را به سخت‌ترين وجهى سركوب كند ؛ اما پس از چندى از وجوه و اعيان مردم قرطبه به آمد و شد و مذاكره پرداختند و سرانجام پس از مذاكرات فراوان و عذرخواهى مردم شهر ، امير المسلمين آنان را بخشيد و قرار شد هرچه را از مرابطين به تاراج برده بودند به صاحبانشان بازگردانند . « 1 » على بن يوسف بن تاشفين در 530 ق / 1135 - 1136 م ، به حكام اندلس نامه نوشت كه واجب است همه بر گرد شهرها بارو بسازند . بعدها ابو حفص عمر ، فرزند امير المسلمين ، امارت قرطبه يافت . مردم قرطبه برحسب عادت ديرين خود تعمير و تكميل باروى شهر خويش را بر عهده گرفتند . « 2 » عبد الله عنان به نقل از نظم الجمان ابن يقظان مىنويسد : در سال 525 ق / 1131 م آتش در بازار كتان‌فروشان قرطبه افتاد و به بازار بزّازان نيز رسيد ؛ بازار بزّازان آتش گرفت و مردم سخت خسارت ديدند ؛ مردم ابن المناصف ، رئيس بازار ، را بدان سبب كه در رسانيدن كمك قصور كرده بود سنگباران كردند . در 526 ق / 1132 م نيز در قرطبه قحطى سختى پيش آمد و بيمارى در ميان مردم افتاد و بسيارى بمردند و بهاى يك مدّ گندم به پانزده دينار رسيد و در همه جا هرج و مرج پديد آمد و اهل شرّ و فساد بسيار شدند . « 3 » در 541 ق / 1147 م موحدين به اندلس آمدند و اشبيليه را فتح كردند ؛ سپس در 543 ق / 1148 م به قرطبه درآمدند . چون موحدين بر قرطبه مستولى شدند ، يكى از آرزوهاى عبد المؤمن ، امير موحدين ، آن بود كه مصحف عثمان را از قرطبه به مراكش منتقل كند . سرانجام در يازدهم شوّال 552 مصحف را از مسجد جامع قرطبه بيرون آوردند و به مراكش فرستادند . « 4 » ياقوت كه معاصر با دوران ضعف ملوك الطوايف بوده ، در وصف قرطبه مىنويسد : شهرى بزرگ در اندلس بوده و در ميان شهرهاى آن قرار داشته و معدن فضلا

--> ( 1 ) . ابن اثير شورش مردم قرطبه عليه مرابطين را در سال 513 هجرى آورده است ( الكامل فى التاريخ ؛ ج 10 ، ص 558 ) . ( 2 ) . تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 3 ، ص 108 - 109 . ( 3 ) . همان ؛ ج 3 ، ص 131 . ( 4 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 5 ، ص 247 و تاريخ دولتهاى اسلامى در اندلس ؛ ج 3 ، ص 357 .